Masterplan-nieuws: 6e editie
Beste partners,
Na een drukke en bijzonder moeilijke zomer voor de actoren van de solidariteit zijn we terug met de 6de editie van de Actu van het Masterplan. Deze editie past in een periode van zware moeilijkheden op het terrein en grote onzekerheden over de toekomst van de preventie van het zonder-thuis-zijn in Brussel: de onderhandelingen tussen Brussel en het Federale niveau over het Brussels Deal zijn aan de gang, de beleidsnota en het actieplan van het Verenigd College zijn nog niet voorgesteld en de begrotingswerken voor het jaar 2027 zullen binnenkort van start gaan.
In deze context namen we begin de zomer kennis van de conclusies van de Sociale Top. Die conclusies, gezamenlijk bekrachtigd door de politieke overheden en de Brusselse sociale partners, bevatten 17 prioriteiten voor de periode 2026-2029. Verscheidene daarvan betreffen rechtstreeks de preventie van het zonder-thuis-zijn en sluiten nauw aan bij het Masterplan. Een kans dus om vooruitgang te boeken rond wat Brupartners nog niet zo lang geleden omschreef als de meest geloofwaardige routekaart om de crisis van het zonder-thuis-zijn aan te pakken.
Zoals gewoonlijk nodigt deze 6de editie u uit om kennis te nemen van een reeks initiatieven, projecten en informatie die rechtstreeks verband houden met de thema's van het Masterplan. De focus ligt op Maatregel 22: het referentieadres. U kunt, in primeur, de resultaten ontdekken van het terreinonderzoek dat Bruss'Help tussen juli en december 2025 uitvoerde.
Veel leesplezier, en vergeet niet dat deze nieuwsbrief ook de uwe is. Aarzel nooit om ons elementen voor te stellen via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.!
NIEUWS VAN HET MASTERPLAN
1. Brusselse Sociale Top — Een kans voor de maatregelen van het Masterplan
Op 11 juni 2026 tekenden de Brusselse Regering, de werkgeversorganisaties en de vakbonden een protocolakkoord rond 17 gedeelde prioriteiten voor de legislatuur 2026-2029. Van de 7 bepaalde assen sluit de sociaal-gezondheidspijler (assen 15, 16 en 17) rechtstreeks aan bij de ambities van het Masterplan — dit is een belangrijke kans om maatregelen die het bevat concreet vooruit te helpen. Ter herinnering: Brupartners had in zijn initiatiefadvies bij de vorming van de nieuwe meerderheid het Masterplan al aangewezen als de meest geloofwaardige routekaart om de Brusselse dakloosheidscrisis aan te pakken.
2. PASS-project — Zorgen in het hart van dagcentra van het Zuidbassin
Een nieuw initiatief in het Zuidbassin: een innovatief project om gezondheidszorg dichter bij de mensen te brengen die er het verst van verwijderd zijn.
Ontstaan uit een samenwerking tussen de Sociaal-Gezondheidscoördinaties van de OCMW's van Vorst en Sint-Gillis, L'Ilot, Les Petits Riens en Brusano, wil het pilootproject het niet-gebruik van gezondheidszorg en sociale rechten door dakloze of sterk kansarme personen aanpakken.
Om hierop in te spelen worden medisch-sociale permanenties opgezet in dagcentra, waar artsen, verpleegkundigen en maatschappelijk werkers samen een vereenvoudigde toegang bieden tot eerstelijnsgezondheidszorg en de opening van rechten.
Het project wordt in eerste instantie op twee pilootsites uitgerold: L'Aire de Rien (Vorst) en het gemengd dagopvangcentrum van L'Ilot (Sint-Gillis).
De wijkgezondheidscentra Santé Plurielle, ASASO en 1190 nemen actief deel aan het project.
Er is een oproep gelanceerd voor het uitbreiden van het medisch aanbod in Vorst: Oproep voor dienstverleners — huisartsen en verpleegkundigen
Voor vragen over dit project kunt u contact opnemen met Zoé Struye, coördinatrice PASS, op 0491 31 46 73 of via: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Dit project wordt gerealiseerd met de steun van de GGC.
3. Refugee Medical Point — Ruimere toegang tot zorg vanaf augustus 2026
Sinds 10 augustus 2026 staat het Refugee Medical Point (RMP) open voor alle mensen zonder medische dekking — voorbij zijn oorspronkelijke doelgroep van verzoekers om internationale bescherming buiten de Fedasil-opvang. Deze evolutie is mogelijk gemaakt door een nieuw budget van Vivalis. Het team werd versterkt: een extra arts, een verpleegkundige en een interculturele bemiddelaar vervoegden het project. Iedereen kan zich aanmelden, met of zonder verwijzingsdocument. Praktische tip voor partners: het vermelden van de medische dekkingsstatus op het verwijzingsdocument vergemakkelijkt een gepaste opvang.
4. Maatregel 1 in actie — Oprichting van het CréaSSoL
Op 30 maart 2026, tijdens de Dag van het Masterplan, werd het CréaSSoL opgericht — Centre de Recherche et d'Actions en vue d'une Sécurité Sociale du Logement — gedragen door het Syndicat des Immenses. Geïnspireerd door het model van het CréaSSA (Sociale Zekerheid voor Voeding), verkent het de idee van een nieuwe pijler van de sociale zekerheid gewijd aan huisvesting. Drie lopende werkgroepen: netwerking van gelijkgezinde organisaties, dialoog met actoren van de voedingsbeweging, en reflectie over het begrip "maatschappelijke zekerheid". De aanpak staat open voor deelname.
Contact: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
5. Assisen Jeugdhulp — Rapport TR9 : de overgang naar volwassenheid onder de loep
Het eindrapport van de 9de Ronde Tafel van de Assisen van de Jeugdhulp (FW-B, 2026) is gepubliceerd. Het behandelt de voorbereiding op zelfstandigheid van jongeren tussen 16 en 18 jaar — een overgang die rechtstreeks verband houdt met het risico op dakloosheid. Ter herinnering: een kwart van de dakloze jongeren heeft een verleden in de jeugdhulp; 18-25-jarigen vertegenwoordigen een derde van de Brusselse begunstigden van het leefloon. Dit rapport ondersteunt de doelstellingen van Maatregelen 4 (overgangsperiode van 6 maanden voor/na de meerderjarigheid) en 19 (doelstelling nul weigeringen van kinderen in 2026) van het Masterplan.
6. Ervaringsdeskundigheid in Brussel — Maandelijkse open bijeenkomsten
Réseau Nomade organiseert, in samenwerking met het Brusselse Platform voor Geestelijke Gezondheid en SMES, maandelijkse open bijeenkomsten rond ervaringsdeskundigheid. Een ruimte voor reflectie en uitwisseling, open voor iedereen die deze praktijk verder wil verkennen. Volgende data: 13 oktober, 17 november, 8 december — van 13u30 tot 16u00, Brusselse Platform voor Geestelijke Gezondheid, 15 Verenigingsstraat, 1000 Brussel. Aanbevolen lectuur: HETIS-rapport "Le travail pair en France, aux Pays-Bas et en Belgique" (Erasmus+-project RES-PEER).
EEN MAATREGEL IN DE PRAKTIJK: FOCUS OP MAATREGEL 22
Het referentieadres: wat het Bruss'Help-onderzoek ons leert
Het referentieadres stelt dakloze mensen in staat een administratief ankerpunt te verwerven, en zo toegang te krijgen tot hun sociale rechten. Eenvoudig in schijn, maar in de praktijk veel complexer. Dat blijkt uit het onderzoek van Bruss'Help in het kader van Maatregel 22 van het Brusselse Masterplan ter bestrijding van dakloosheid.
Hoe het onderzoek werd uitgevoerd
Tussen juli en december 2025 werden twintig semi-directieve interviews afgenomen bij drie types actoren: OCMW's, gemeentebesturen en organisaties uit de associatieve sector. Het doel: begrijpen hoe deze actoren het systeem concreet toepassen, welke logica's hun praktijken sturen en welke obstakels dit oplevert voor de betrokkenen.
Drie spanningen in het hart van het systeem
De analyse toont drie structurerende spanningen.
De eerste is die van een geconditioneerd recht. Toegang tot het referentieadres is omgeven door wettelijke vereisten, maar ook door lokale praktijken zonder reglementaire grondslag die variëren van instelling tot instelling. Tot de terugkerende obstakels: de voorwaarde van voorafgaande schrapping uit het bevolkingsregister, die de persoon tijdelijk van zijn rechten berooft nog vóór hij van het systeem kan profiteren; administratieve vertragingen die kunnen oplopen van zes weken tot zes maanden; en impliciete verlengingscriteria die een gedragsconditionaliteit introduceren die de wet niet voorziet.
De tweede spanning is die van een geterritorialiseerde uitvoering. Het wettelijke bevoegdheidscriterium, gebaseerd op de gebruikelijke aanwezigheid van de persoon in een gemeente, is moeilijk toepasbaar op de mobiele trajecten van dakloze mensen. Het leidt tot doorverwijzingsdynamieken tussen OCMW's en ongelijkheden in toegang naargelang het grondgebied. Het bevoegdheidsakkoord dat in 2022 tussen de Brusselse OCMW's werd geformaliseerd, is een poging tot antwoord, maar de grondslagen ervan blijven fragiel bij gebrek aan een bindend wettelijk kader.
De derde spanning is die tussen het openen van rechten en controlelogica's. Impliciete onderscheiden tussen als "legitiem" beschouwde doelgroepen en als verdacht aangemerkte situaties doorkruisen de instructiepraktijken. Soms worden aanvullende verificatieprocedures ingevoerd, waarvan de evenredigheid met de werkelijke omvang van fraude moeilijk vast te stellen is.
En nu?
Deze resultaten voeden een bredere werkzaamheid van Bruss'Help rond de toegang tot rechten voor mensen in een migratietraject, die tegen dezelfde administratieve obstakels aanlopen in een vaak nog precairdere context. De kwestie van het referentieadres past in een fundamentelere uitdaging: garanderen dat de sociale beschermingssystemen daadwerkelijk de mensen bereiken die er het meest nood aan hebben, ongeacht hun residentiële of administratieve situatie.
UITGELICHTE BRONNEN
Brusano — Focus "Geestelijke gezondheid: aanbod van ondersteuning en begeleiding in het BHG" (update sept. 2026)
Praktische referentiegids voor Brusselse sociaal-gezondheidswerkers die mensen met psychologische stoornissen of psychiatrische aandoeningen begeleiden. De update van september 2026 integreert het volledige aanbod (ambulant, mobiel, residentieel, crisis) met toegangsvoorwaarden en terugbetalingen. Ook beschikbaar: het repertorium van geestelijke gezondheidsmiddelen en het Focus Live-webinar van 25/09.
https://www.brusano.brussels/pdf/focus-sante-mentale/
FEANTSA & Fondation Abbé Pierre — 11de Overview of Housing Exclusion in Europe (sept. 2026)
Terugblik op het webinar van 16 september 2026: 1,4 miljoen dakloze mensen in Europa; 170.000 ouderen (ondergrens, geen bovengrens); stijgende trend in bijna alle landen; verzadigde diensten en steeds restrictievere toelaatbaarheidscriteria. Rapport beschikbaar in FR en EN.
Brusano — "Tussen het algemene en het gespecialiseerde aanbod" (31/08/2026)
Verdiepend artikel over de spanning tussen het algemene en het drempelverlagende aanbod in de Brusselse sociaal-gezondheidsector. Sleutelcitaat: "Toegankelijkheid is een gedeelde verantwoordelijkheid." Rechtstreeks relevant voor partners die werken op het raakvlak sociaal-dakloosheid.
Rizome-Bxl — Brochure « Toegang tot huisvesting vanuit detentie » (mei 2026)
Praktische gids voor gedetineerde personen en de professionals die hen begeleiden: administratieve stappen vóór de vrijlating, huisvestingsopties (SKVG, SIK, ADAR), opvangstructuren, OCMW-steun. De Oriëntatiecel van Bruss'Help wordt er als eerste bron vermeld. Opgesteld met getuigenissen van betrokkenen.
DIVERSE INFORMATIE & AGENDA
AGENDA — OKTOBER 2026 →
- 5-11/10/2026 — Week van de Geestelijke Gezondheid 2026 — Brusselse kalender gecoördineerd door het Brusselse Platform voor Geestelijke Gezondheid & de Brusselse Liga voor Geestelijke Gezondheid
- 5-9/10/2026 — Brusano Open Deuren: Le Grand Bain (Zuidoostbassin) — 54 diensten openen hun deuren voor sociaal-gezondheidswerkers
- 6/10/2026 — Réseau Nomade: ontmoeting Don't Hide Inside (ervaringsdeskundigheid & jongeren, 14u-16u30) — locatie te bevestigen
- 7/10/2026 — FEANTSA & HIV Alliance: webinar "HIV and homelessness in Europe: No Home, No Care?" (14u30-16u00, online)
- 7/10/2026 — Housing First Europe Hub: webinar "Housing First for Youth" (15u30-17u00 CEST, online) — ⚠️ overlap met het FEANTSA/HIV-webinar
- 12/10/2026 — Réseau Nomade: ontmoeting "Lieux de liens" met Sophie Thunus en La Bienvenue (14u-17u, Pianofabriek)
- 13/10/2026 — Ervaringsdeskundigheid: maandelijkse open vergadering (13u30-16u, Brusselse Platform voor Geestelijke Gezondheid, Verenigingsstraat 15, 1000 Brussel)
- 6/10, 17/11, 8/12 — SMES Connect: intersectoriele intervisies FR (dinsdagen 14u-17u)
- 22/10, 5/11, 3/12 — SMES Connect: intersectoriele intervisies FR (donderdagen 9u-12u)
- 5/11, 3/12, 14/01 — SMES Connect: intersectoriele intervisies NL (donderdagen 14u-17u)
- 17/11, 8/12 — Ervaringsdeskundigheid: maandelijkse open vergaderingen (13u30-16u, zelfde locatie)
- 28-30/10/2026 — Housing First Europe Hub Conference — Rotterdam (Maasilo) ⚠️ INSCHRIJVINGSDEADLINE: 6 oktober 2026
- 23-27/11/2026 — FEANTSA Youth Study Session "Bridging the gaps" (Boedapest)
- 29/01/2027 — Internationale bijeenkomst RES-PEER (Nice) — Erasmus+-project rond ervaringsdeskundigheid
OPLEIDINGEN
Gratis vormingen "Geestelijke gezondheid & terreinwerk" — Brusselse Platform voor Geestelijke Gezondheid: 12 modules van 4u, van sept. 2026 t.e.m. feb. 2027